General Ratko Mladić, nekadašnji komandant Glavnog štaba Vojske Republike Srpske, preminuo je u 84. godini u zatvorskoj bolnici u Hagu.
Preminuo je daleko od rodnog kraja i porodice, teško bolestan, nakon što, uprkos zahtjevima njegovih najbližih, nije dobio mogućnost da posljednje dane provede na liječenju u Srbiji.
General Mladić ostaće upamćen kao ratni komandant koji je u jednom od najtežih perioda novije srpske istorije stao na čelo Vojske Republike Srpske. Njegovo ime neraskidivo je vezano za nastanak, odbranu i ratni put Republike Srpske.
Ratko Mladić rođen je 12. marta 1943. godine u Božanovićima kod Kalinovika. Odrastao je bez oca Neđe, koji je poginuo kao partizan tokom Drugog svjetskog rata.
Srednju vojnoindustrijsku školu završio je u Zemunu, a potom Vojnu akademiju i Komandno-štabnu akademiju u Beogradu. Školovanje je završio kao jedan od najboljih u svojoj klasi, gradeći ugled disciplinovanog, sposobnog i predanog oficira.
Vojničku službu započeo je u Skoplju kao komandir voda. Kasnije je u Kumanovu komandovao bataljonom, a u Štipu brigadom.
U predvečerje raspada Jugoslavije, tadašnji pukovnik Ratko Mladić prekomandovan je najprije u Prištinu, a potom u Knin, u vrijeme kada su Slovenija i Hrvatska proglašavale nezavisnost i kada su sukobi već zahvatali zemlju.
Zbog vojničkih zasluga u oktobru 1991. godine unaprijeđen je u čin general-majora, a nedugo zatim i u čin general-potpukovnika.
Kada se rat proširio na Bosnu i Hercegovinu, Mladić je prekomandovan u Sarajevo i imenovan za načelnika Štaba Druge vojne oblasti JNA.
Narodna skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini je 12. maja 1992. godine donijela odluku o formiranju Vojske Srpske Republike Bosne i Hercegovine, kasnije nazvane Vojska Republike Srpske. Istog dana Ratko Mladić imenovan je za komandanta njenog Glavnog štaba.
Pod njegovom komandom Vojska Republike Srpske držala je front dug gotovo 1.200 kilometara. U vremenu opšte nesigurnosti, progona i straha, brojni Srbi u njemu su vidjeli komandanta koji je ostao uz vojsku i narod, obilazio položaje i dijelio sudbinu svojih boraca.
Tokom rata postao je jedna od najprepoznatljivijih ličnosti Republike Srpske. Pamtimo ga kao neposrednog i odlučnog komandanta koji se nije skrivao iza svojih vojnika i koji je, prema njihovom uvjerenju, odbranu naroda i teritorije stavljao ispred lične sigurnosti.
Protivio se Vens–Ovenovom mirovnom planu, smatrajući da bi njime Republika Srpska bila teritorijalno rascjepkana. Na čelu Vojske Republike Srpske ostao je do novembra 1996. godine, kada ga je tadašnja predsjednica Republike Srpske Biljana Plavšić razriješila dužnosti.
Haški tribunal podigao je protiv njega optužnicu 1995. godine. Iz javnosti se gotovo potpuno povukao početkom dvijehiljaditih, dok su pritisci zbog njegovog hapšenja godinama bili usmjereni i prema njegovoj porodici i nekadašnjim saradnicima.
U maju 2011. godine pronađen je u Lazarevu kod Zrenjanina, uhapšen i izručen Hagu. Već tada njegovo zdravstveno stanje bilo je ozbiljno narušeno.
Prvostepeni postupak trajao je više od pet godina, a 2017. godine osuđen je na doživotnu kaznu zatvora za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i kršenje zakona i običaja ratovanja. Žalbeno vijeće je 2021. godine, uz izdvojeno mišljenje predsjedavajuće sudije Priske Matimbe Nijambe o ključnim dijelovima predmeta, potvrdilo presudu i kaznu.
Njegova odbrana, porodica i brojne organizacije iz Republike Srpske i Srbije godinama su osporavale pravičnost postupka i tražile da mu, zbog teškog zdravstvenog stanja, bude omogućeno liječenje ili prijevremeno puštanje na slobodu. Ti zahtjevi nisu prihvaćeni.
General Ratko Mladić posljednje godine života proveo je teško bolestan i odvojen od porodice. Preminuo je u Hagu, daleko od Kalinovika u kojem je rođen i zemlje čiju je vojsku predvodio.
Ostaće upamćen kao neko ko je u presudnom istorijskom trenutku komandovao Vojskom Republike Srpske i postao jedan od simbola njene ratne odbrane.
Istorijske ocjene njegovog života i uloge još dugo će dijeliti javnost, ali jedno je nesporno: Ratko Mladić bio je jedna od najznačajnijih ličnosti srpske istorije s kraja 20. vijeka.
General je preminuo, ali će njegovo ime, njegova ratna uloga i vrijeme u kojem je predvodio Vojsku Republike Srpske ostati duboko urezani u kolektivno pamćenje srpskog naroda.
Generale, neka Vam je vječna slava i hvala!
